Zgryz (2): Mag, wampir

Paweł Kaczmarski / Felieton

W dwóch polemicznych szkicach na temat gier wideo, które miałem okazję opublikować w ostatnich miesiącach na portalu Ha!artu1, jednymi z centralnych tematów okazały się – w sposób niekoniecznie zamierzony – kwestie specyfiki i granicy medium (medium gier i medium w…

O polityce i poezji, bezpośrednio

Aldona Kopkiewicz / Felieton

Droga Maju! Piszę do Ciebie, choć pewnie najlepiej byłoby Twoje teksty o poezji współczesnej zignorować; przemilczeć, by nie przydawać im wartości. W końcu zawsze się znajdzie ktoś, kto uzna, że teraz wszystkim pokaże, jak jest naprawdę, i wywróci stolik, przy…

Best friend forever

ZAVKA / Komiks

ZAVKA – jestem autorką komiksów i ilustratorką. Za komiks Głodny Jaś i żarłoczna Małgosia zdobyłam w 2016 r. „Złotego Kurczaka” w kategorii Rysunek. W maju 2017 r. komiks ten został wydany przez Wydawnictwo Centrala. www.behance.net/ZAVKA • • • Rysujesz komiksy…

Burdele cynamonowe

Dawid Juraszek / Felieton

Gdyby żył, miałby 125 lat. Rocznica urodzin Brunona Schulza to świetna okazja, by porozmawiać o naturze ludzkiej – i o seksturystyce. Lato. Poranek. Zaciągnięte zasłony. Podnoszę się z łóżka, sięgam na półkę pod oknem, biorę do ręki tom w twardej…

Feminizm jest nie dla mnie

Dominika Dymińska / Felieton

Ostatnio – zwłaszcza w internecie – zyskuje na popularności pewna ugładzona, popowa wersja egalitarnego, inkluzywnego feminizmu celebrującego kobiecość jako taką, we wszelkich jej formach, i zachęcającego do akceptacji, a wręcz do obdarzenia miłością własnego ciała niezależnie od tego, czy przystaje…

Intertekstualność jako przejaw błędów młodości (Maria Kądzielska, "Model")

Paulina Barańska / Felieton

Stanisław Barańczak wielkim tłumaczem i poetą był. Wszyscy o tym wiemy, a jak ktoś twierdzi inaczej, to się nie zna. Ale skoro już silę się tu na coś osobistego, to podziwiam go przede wszystkim za Książki najgorsze – cykl pamfletów…

Mój Stary: wypracowanie site-specific

Stroix / Felieton

Tekst ukazał się w albumie o historii Narodowego Starego Teatru wydanym przez Narodowy Stary Teatr. Dziękujemy za zgodę na przedruk.   Trochę nie wiem, co powiedzieć, bo ja w Starym Teatrze, no, tak jakby mieszkam. Nie tyle przychodzę, co nie…

Sztuka dla sztuki, zabawa dla zabawy

Anna Fiałkowska / Felieton

Nie jestem osobą pozytywną, to na pewno. Nie potrafię wypowiadać legendarnej frazy „będzie dobrze”. Niestety – zwracam raczej uwagę na to, co gorsze, niż na to, co lepsze, a przede wszystkim nie potrafię się w nic zaangażować. Oto moje wady.…

Przemytnicy [fragment]

Konrad Janczura / Proza

Od rana trzeba było towar rozwozić. Zajechali najpierw na Lubaczów, na ruski targ. Tam jest w centrum miasta taka stara miejscówa, gdzie się rozkładają handlarze. Kiedyś było ich więcej, ale gmina wygnała większość na przedmieścia. I tam nikt nie chodzi,…

Namaluj Popka

Shiv Kotecha / Książka

Książka w postaci malowanki, ale takiej, do której należy użyć własnej wyobraźni. Odmalowuje się tutaj – z pamięci! – postaci z obszaru popkultury, celebrytów i polityków. Pierwsza część składa się z nazwisk stu ludzi, których usiłuje odtworzyć podmiot. Część druga…

Życie literackie w Krakowie

Jacek Olczyk / Książka

Inspirująca podróż w czasie przez krakowskie życie literackie – od kawiarń Młodej Polski przez kultowe miejsca PRL-u po alternatywną cyberkulturę XXI wieku. Owoc wieloletnich badań Jacka Olczyka, który przeczesywał pamiętniki, korespondencję, dobrą i złą prasę, by stworzyć pierwszą tego rodzaju…

Między Placem Bohaterów a Rechnitz [fragment]

Monika Muskała / Proza

– Gdzie są ruiny zamku? – pytam młodego człowieka, który wysiadł właśnie z samochodu przed kościołem na niewielkim placu wyglądającym na centrum miejscowości.– Musi pani wrócić – odpowiada – zamek jest paręnaście kilometrów stąd, w Lockenhaus.– Ale tutaj też był…

Frontpage Slideshow | Copyright © 2006-2013 JoomlaWorks Ltd.

Mariusz Pisarski - Piękit siężyca: Leśmianator!

Redakcja

Czasami dobre rzeczy powstają niezobowiązująco i na marginesie, w przerwie i po dwóch głębszych. Tak też, jako żart i sposób na oddech w trakcie tegorocznego Dnia Programisty powstał generator poezji Leśmianator.

Osadzony w historycznym kontekście poezji słowotwórczej, oryginalny, czerpiący soki z wciąż poszerzających się zasobów Wolnych Lektur, Leśmianator jest jednak czymś więcej niż sumą swych części, składającą się na "generator wierszmiksów". To ważna rodzima odpowiedź na większość istniejących dotychczas generatorów literackich, która – można to śmiało powiedzieć – wytycza nowe kierunki w rozwoju gatunku.

Algorytm tego sieciowego skryptu, napisanego w Pythonie, schodzi poniżej pojedynczego słowa, miksując z sobą nie wyrazy, ale ich części. Tym samym twórcy programu odcinają się dosłownie rozumianego dziedzictwa dadaizmu i surrealizmu, które od co najmniej dwóch dekad określa charakter poezji czerpanej z komputerowego kapelusza. Leśmianator proponuje twórczą i odpowiednią do dostępnych dziś narzędzi kontynuację tego dziedzictwa. Znajdujące się na serwerach Wolnych Lektur wiersze, począwszy od Bogurodzicy a skończywszy na poezji ML Biedrzyckiego, poddawane są, jak tłumaczy Radosław Czajka, "prostej analizie statystycznej":

 

dla każdego ciągu trzech znaków zliczamy, jaki znak jak często występuje

jako następujący po nich. Następnie na podstawie tego rozkładu

generujemy wiersz, losując po prostu znak po znaku zgodnie z

wyliczonym w ten sposób słownikiem.

 

Efektem zabiegów cięcia i łączenia dokonującego się wewnątrz słów są takie perełki jak "siężyc", "deszczęścioł" czy "piękit", na które nie trzeba czekać w nieskończoność, losując i losując z nadzieją na ciekawy wynik, lecz które w jakiś magiczny sposób pojawiają się już za drugim, trzecim razem. Polszczyzna objawia tu swoje piękno niczym napotkana nad strumieniem góralka, i choć nie do końca rozumiemy, o czym mówi, to dorodność jej kształtów, melodia języka i jej niemal rumiana świeżość przemawiają do nas dużo pełniej niż sam werbalny komunikat:

 

ze cyprawi.

 

ale bańkę godno.

tak włosa jak dziny

i młodu;

anieobjął z twardymusi gadkich dzić ujrzy! być mgłaźni;

zło,

krywa,

mógł dozna falę

widzi w mię z pięknym prawą

rajemnie i żarzona precz krwawiesz się falała,

byt szlaców których!

dam

 

Jakże naturalne wydają się powiązania międzywyrazowe w "falała", "gadkich", "dzić" czy "rajemnie". Dopasowanie otoczenia fleksyjnego do rdzenia wyrazu jest konsekwentne i logiczne, lecz jednocześnie – niczym we śnie – odsłania słowa, których nie ma w żadnym słowniku, nawet gwarowym, zdające się nic nie mówić, a jednak mówiące tak wiele. Budują one atmosferę wiersza, która przenosi odbiorcę jakby na inną planetę i stawia w sytuacji bliskich spotkań z ludźmi, których przodkowie mówili kiedyś po polsku, lecz których język, odcięty od głównego nurtu, ewoluował w swoim własnym kierunku. Nazwa "Leśmianator" nie jest oczywiście przypadkowa, ale nie musi się ograniczać do wskazywania na pokrewieństwo ze słynnymi, słowotwórczymi zabiegami Bolesława Leśmiana.

 

Leśmianator

 

Zakres zastosowania programu nie ogranicza się do trybutu spłaconego przedwojennemu poecie, choć gdyby Leśmian żył dzisiaj, nie miałby chyba lepszego sposobu na codzienne poszukiwania poetyckiego potencjału w nie dających się przewidzieć, wciąż nowych kombinacjach zbitek słownych. Leśmianator stanowić może pomoc dla każdego współczesnego poety-lingwisty i każdego lingwisty. Gry i zabawy w tworzenie słów i wierszy poprzez losowanie mogą być też świetnym urozmaiceniem na lekcjach polskiego i na zajęciach z historii języka. Hybrydę czego stanowi dane słowo? Jakie okresy historyczne wiąże w swoich ramach? Jaka zasada dyktuje zderzenie członów? Świetną rozrywkę w klasie gwarantuje też współzawodnictwo z algorytmem: poprawianie wyników generatora w miejscach, które do tego zachęcają (potrafią pojawić się takie dziwolągi jak "w w ogi znie", "po drość*, by"), bądź zmienianie samego kodu, który dyktuje pracę całości.

Tutaj dochodzimy do istotnej kwestii ethosu programu. Jak przystało na frywolne dziecię Wolnych Lektur i fundacji Nowoczesna Polska, Leśmianator opatrzony jest wszelkimi znamionami współczesnej otwartej edukacji i wolnej sieci. Każdy może go zmienić, ulepszyć albo napisać własnego, zupełnie innego. Kod skryptów dostępny jest w Internecie na wolnej licencji GNU AGPL. Udostępniając pliki źródłowe, ich twórcy promować chcą "nieskrępowane wykorzystywanie zasobów kultury do celów, których nawet nie próbuje się z góry przewidzieć i otwarte dzielenie się wiedzą, jak można to robić". Każdy, kto zgłębił tajemnice języka oprogramowania Python i potrafi sprawić, że jego przystosowane do własnych potrzeb skrypty wykonywać będą operacje na wskazanym zbiorze plików .txt umieszczonych na serwerze, może być twórcą jego klonów. Jeśli klony takie powstaną, do czego wraz z Wolnymi Lekturami serdecznie zachęcam, ontologiczna sytuacja Leśmianatora, a wraz z nim cyberliteratury w ogóle, skomplikuje się jeszcze bardziej. Postawmy sobie proste pytanie: kim jest autor i zobaczmy, jakiego spustoszenia na podwórku naszych dotychczasowych przekonań potrafi ono dokonać. Czy jest nim programista, autor ogólnej reguły, czy czytelnik, autor jej konkretnego przejawu? A może wszyscy poeci, którzy w danym wierszu "wystąpili" – jak tu jednak ustalić listę płac? Radek Czajka, programista i twórca Leśmianatora, podsumowuje te przyprawiające o ból głowy pytania następująco:

 

A może chodzi o to, że to romantyczne pojęcie autora – jako demiurga,

któremu boski pierwiastek natchnienia pozwala tworzyć nowe i

oryginalne dzieła – jest w czasach cyfrowych mediów i kultury remiksu

po prostu anachroniczne. W pewnym sensie cała kultura jest tworzeniem

nowego przez ciągłe mielenie na nowe sposoby starych słów, pojęć,

tematów, idei – dzieło absolutnie oryginalne musiałoby być

jednocześnie absolutnie wyobcowane.

 

Niech ta optymistyczną konkluzja zawiśnie nad nami do następnego odcinka. Skomplikowaną ontologię cybeliteratury, raz jeszcze na przykładzie Skowytu Allena Ginsberga, zredukujemy do uproszczonej relacji między dziełem oryginalnym a remiksem, w której ten ostatni żywi się tym pierwszym bez samplingu z zewnątrz.

• • •

Leśmianator:
http://www.wolnelektury.pl/lesmianator

• • •

Mariusz Pisarski - (urodzony w 1973 r.) krytyk, tłumacz, dziennikarz. Pracował w “Czasie Kultury” i radiu ESKA. Twórca pisma Techsty, o literaturze i nowych mediach. Publikował m.in w "Dekadzie literackiej", "Kulturze", "art.papierze", "Kulturze Popularnej", "Czasie Kultury", "Machinie", w "Slavia Occidentalis", "Homo Communicativus", anglojęzycznym "Cybertext Yearbook" oraz w książkach o e-literaturze, jak "Liternet", "Liternet.pl", "e-Polonistyka", "Tekst (w) sieci". Promotor i producent literatury hipertekstowej. Mieszka w Londynie.

Online za darmo

ha-art-52-4-2015
Najntisy  Wśród autorek i autorów: Jakub Baran, Jan Bińczycki, Aldona Kopkiewicz, Steve Naumann, Jakub Majmurek, Kaja Puto, Ziemowit Szczerek i...Więcej...
literatura-polska-po-1989-roku-w-swietle-teorii-pierre-a-bourdieu
Nadrzędnym celem projektu był naukowy opis dwudziestu pięciu lat rozwoju pola literackiego w Polsce (1989–2014) i zachowań jego głównych aktorów (pisarzy...Więcej...
113983
Piotr Marecki / Leszek Onak / SOYT!NBG

113983

113983 to liczba plików na laptopie Piotra Mareckiego w dniu 12 stycznia 2017 roku. W ciągu kilkunastu minut zostaje podjęta próba podniesienia ich...Więcej...
liberatura-czyli-literatura-totalna
Dwujęzyczny zbiór tekstów teoretycznych i programowych głównego twórcy i teoretyka liberatury – Zenona Fajfera, zredagowany i przetłumaczony na język...Więcej...

Czasopismo

ha-art-56-4-2016

Ha!art 56 4/2016

W Polsce, czyli nigdzie Wśród autorek i autorów: Dezydery Barłowski, Claudia Ciobanu, Steve Naumann, Kaja Puto, Ewa Maria Slaska, Lynn Suh, János Térey, Jakub Wencel i inni.
Projekt Petronela Sztela      Realizacja realis

Nasz serwis używa plików cookies do prawidłowego działania strony. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dla plików cookies oznacza, że będą one zapisywane w pamięci urządzenia. Ustawienia te można zmieniać w przeglądarce internetowej. Więcej informacji udostępniamy w naszej polityce prywatności.

Zgadzam się na użycie plików cookies.

EU Cookie Directive Module Information