Raymond Federman

(1928-2009) Urodzony w Paryżu powieściopisarz i poeta żydowskiego pochodzenia, tworzący po angielsku i francusku. Cudem ocalał z Holokaustu – czternastoletniego chłopca matka wepchnęła do komórki na schodach, kiedy Gestapo wchodziło do domu. Jego rodzice i dwie siostry zginęli w Auschwitz, a on sam schwytany później w łapance, trafił do transportu żydowskich dzieci, z którego udało mu się uciec.

Przedostał się na południe Francji, gdzie do końca wojny ukrywał się na wsi, pracując jako parobek. W 1947 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Zaczynał od prostego robotnika w fabryce samochodów w Detroit, walczył w Korei, potem studiował romanistykę, by wreszcie po zrobieniu doktoratu zostać profesorem literatury francuskiej i porównawczej na State University of New York w Buffalo. Był wybitnym znawcą twórczości Samuela Becketta, teoretykiem literatury, autorem manifestu „Surfikcji” (1975) oraz jednym z czołowych przedstawicieli powieści postmodernistycznej.

Debiutował w 1971 roku nowatorską powieścią „Podwójna wygrana jak nic” („Double or Nothing”), która zapewniła mu pozycję jednego z największych awangardzistów dwudziestowiecznej literatury. Pozycję tę ugruntował kolejnymi utworami, zwłaszcza napisaną po francusku powieścią „Amel Eldorado” (1974) i jej anglojęzyczną wersją „Take It or Leave It” (1976), dwujęzycznym „Głosem w szafie” („Voice in the Closet”, 1979) oraz „Podwójną wibracją” („The Twofold Vibration”, 1982). Uprawiał także poezję i eseistykę. Centralnym tematem jego twórczości było doświadczenie Zagłady, osamotnienia i zagubienia we współczesnym świecie. Jednocześnie cechuje ją rzadkie poczucie humoru i dystans do rzeczywistości – dystans jak najbardziej uzasadniony, gdyż zgodnie z ideą surfikcji „rzeczywistość ma charakter fikcyjny, a zadaniem literatury jest ów fikcyjny charakter uzmysłowić”. W tym celu pisarz wypracował oryginalną poetykę, która poza mnożeniem perspektyw i piętrowych narracji wykorzystuje liberackie środki wyrazu – znaczącą typografię, narrację wizualną i przestrzenną, autorską kompozycję tomu. Wzmacnia ona zasadnicze przesłanie jego twórczości – o potędze fikcji, która nadaje kształt życiu.

• • •

Książki tego autora wydane w Korporacji Ha!art:

• Podwójna wygrana jak nic (2010)