robodramy-w-zieleniakach
KsiążkaPatryk Kosenda

Robodramy w zieleniakach

Podmiot Kosendy to konferansjer w teatrze absurdu, jakim jest życie w późnym kapitalizmie na peryferii. Na potrzeby książki autor stworzył przenikające się uniwersa, czerpiąc m.in. z estetyk charakterystycznych dla new weird, bizarro, pejów shitpostingowych. Inspiracje te zostały pomieszane z popkulturą - głównie lat zerowych -  i współczesnym kinem,...Read More

Dziewięćdziesiąte

Sławomir Shuty
Tytuł:Dziewięćdziesiąte
Autor:Sławomir Shuty
ISBN:978-83-64057-26-7
Seria:prozatorska
Projekt okładki:

Agnieszka Zgud

Data premiery:2013-12-06
Liczba stron:192
Cena:24 zło

Książka to zbiór opowiadań, których spójnikiem tematycznym są lata 90., a opracowania literackiego tego okresu w wykonaniu autora Zwału nie można porównać z niczym, co dotychczas w polskiej literaturze się zdarzyło. Czytając zbiór Dziewięćdziesiąte Sławomira Shuty przypominają się głosy krytyków z lat 90., domagające się od pisarzy opisu rzeczywistości tu i teraz. Niestety, postulat ten nigdy nie został w polskiej literaturze podjęty i lata 90. ciągle zostają obszarem słabo opisanym, nieprzedstawionym. Być może musiały stać się historią, żeby mogły zostać tematem literackim samym w sobie?

Shuty skupia się na okresie karnawału lat pierwszych po transformacji, kiedy między odejściem jednego porządku a pojawieniem się kolejnego nastąpiła swoista luka. Bohater Shutego, nastolatek wychowujący się na nowohuckim osiedlu, jest jeszcze za młody, żeby rzucić się w wir pracy, zakładania własnego biznesu i wystartować w wyścigu szczurów. Ten okres poluzowania wszystkich norm, zabawy na całego, sprowadza się u niego do spróbowania wszystkiego, co pociągające i co zostało wcześniej obejrzane w zachodnich filmach, m.in.: narkotyków, prostytucji, wyjazdu za granicę, założenia kapeli. Nowohucka przaśność i przeciętność powoduje jednak, że to, co miało być tak ekscytujące i wolnościowe nawet w okresie jedynego w swoim rodzaju karnawału, zamienia się w słabej jakości karykaturę ogranego zachodniego fantazmatu. Nic tutaj nie jest prawdziwe, przeżyte i autentyczne. Pierwsza kupiona marihuana okazuje się grudką kozy z nosa. Jak czuje się nastolatek upalony po raz pierwszy taką substancją? Dlaczego wsiada na rower i bez celu jeździ po osiedlu? Właśnie o takiej wersji karnawału kapitalistycznego opowiadają teksty z Dziewięćdziesiątych. To proza przeciwna jakimkolwiek mityzacyjnym strategiom nostalgicznym i wspomnieniowym, wręcz ociekająca scenami antyestetycznymi, koślawymi, niepełnymi, udawanymi.

Przez kilka ostatnich lat obserwowaliśmy w polskiej kulturze wysyp książek i filmów dedykowanych latom 80., powoli jednak moda na ten okres się wyczerpuje. W dużej mierze dlatego, że popularne stają się, mówiąc językiem młodych ludzi, „najntisy”, które wypierają „ejtisy”. Shuty wyprzeda tę modę w literaturze. W zbiorze Dziewięćdziesiąte rozpoznajemy styl pisarza ze zbioru Cukier w normie, zdecydowanie inny od ciężkostrawnych, przeładowanych powieści Zwał, Bełkot czy Jaszczur. Książka nie tylko w specyficznym dla pisarza stylu gonzo artystycznie portretuje transformację w postkomunistycznym wydaniu, stanowi także kopalnię wiedzy dla antropologów codzienności, badających horyzonty marzeń, fantazmatów młodych wówczas ludzi.

• • •

Można bez popadania w przesadę stwierdzić, że opowiadania z Dziewięćdziesiątych to teksty, na które czeka pokolenie czytelników urodzonych latach 70. i 80. Książka ma szansę wyprzedzić wzbierającą w mediach (zwłaszcza w Internecie) falę nostalgii za latami 90.

Jan Bińczycki

• • •

Dziewięćdziesiąte to zapis ważnego przeżycia pokoleniowego osób, które wkraczały w dorosłość tuż po przełomie i doświadczyły na sobie wszelkich dobrodziejstw, dziwactw i zgryzot, jakie zgotowała im pierwsza dekada wolnego rynku, otwartych granic i napływu rożnokulturowej wielorodności. Pokolenie to było zbyt młode, by w 89. roku brać się za bary z nową rzeczywistością (otworzyć własny biznes, zająć dobre stanowisko) i zbyt dojrzałe, by nie widzieć i nie doświadczyć na sobie konsekwencji owego zachłyśnięcia się wolnością.

Mariusz Pisarski

• • •

Lata dziewięćdziesiąte były okresem burzy i naporu. Transformacja ustrojowa, polityczna i ekonomiczna wywarła znaczący wpływ na kulturę i obyczaje kraju. W tych szczególnych momentach historycznych, kiedy kończy się Stary Świat, a zaczyna Nowy, w czasach swoistego bezkrólewia i chaosu, dochodzi do różnych aberracji, składających się na zjawisko karnawału. Dla mnie jako pisarza był to intensywnie przeżywany okres młodości. Zbiór opowiadań Dziewięćdziesiąte to próba podsumowania tamtych szalonych, jakże ważnych dla kraju czasów.

Sławomir Shuty

• • •

Dziewięćdziesiąte, zbiór opowiadań Sławomira Shuty, to podróż szalona, oniryczna i fantastyczna zarazem. Zaciera się dystans między czytelnikiem a autorem, można odnieść wrażenie, że siedzi on tuż obok, przedstawiając zabawne historie dojrzewającego chłopaka – subiektywne i uniwersalne jednocześnie. Lekturze towarzyszą częste wybuchy śmiechu, niejednokrotnie wzbiera ochota na wtrącenie paru słów i poklepanie autora po ramieniu. Dlatego też tak dobrze słucha się nagrania w wykonaniu aktora Piotra Głowackiego. Proza Shutego nabiera dzięki temu nagraniu pełniejszego wymiaru. Audiobook Dziewięćdziesiąte jest idealną pozycją dla tych, którzy chcą być z literaturą na bieżąco, jednak nie mają zbyt wiele czasu – słucha się bowiem równie lekko, co czyta, niczym znajomego gawędziarza, lubującego się w opowiadaniu zabawnych historii.

• • •

Prezentujemy opowiadanie Dzika iluminacja w wykonaniu Piotra Głowackiego. Zachęcamy do lektury i słuchania. Posłuchaj fragmentów audiobooka.

• • •

Recenzje i artykuły powiązane:

• • •

Inne książki autora w katalogu wydawniczym Korporacji Ha!art:

• • •

Sławomir Shuty (1973) – artysta intermedialny: pisarz, reżyser filmowy, fotograf, performer, twórca artzina „Baton”. Jest autorem książek: Nowy Wspaniały Smak (1999), Bełkot (2001), Cukier w normie (2002), Zwał (2004), Produkt Polski (2005), Ruchy (2008), Baton III Taltosz (2012) i Jaszczur (2012). Autor pierwszego polskiego hipertekstu literackiego Blok (www.blok.art.pl). Pomysłodawca i menedżer cyklu performansów Cyrk z Huty. Wespół z Cyrkiem Shuty wyreżyserował filmy: W drodze (2003) i Luna (2005), za który otrzymał pierwszą nagrodę na czwartej edycji Festiwalu Filmu Offowego w TVP2. W 2005 roku nagrodzony Paszportem „Polityki” w kategorii literatura. Pochodzi z Nowej Huty, mieszka w Krakowie.

• • •

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Zapowiedzi

Projekt Petronela Sztela      Realizacja realis

Nasz serwis używa plików cookies do prawidłowego działania strony. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dla plików cookies oznacza, że będą one zapisywane w pamięci urządzenia. Ustawienia te można zmieniać w przeglądarce internetowej. Więcej informacji udostępniamy w naszej polityce prywatności.

Zgadzam się na użycie plików cookies.

EU Cookie Directive Module Information