robbo-solucja
KsiążkaPiotr Marecki, Wojciech „Bocianu” Bociański, Piotr „Kroll” Mietniowski, Krzysztof „Kaz” Ziembik

Robbo. Solucja

Technologia ma współcześnie krótki żywot. Nowe platformy zabijane są przez nowsze, nowsze przez jeszcze nowsze, jeszcze nowsze przez… – i tak w nieskończoność. Odpowiedzią na to przyspieszenie jest powrót do urządzeń wypartych i martwych. Robbo. Solucja zawiera tekst wygenerowany na ośmiobitowym komputerze Atari, okładkę do książki zaprojektowano na...Read More

Między Placem Bohaterów a Rechnitz. Austriackie rozliczenia

Monika Muskała
Tytuł:Między Placem Bohaterów a Rechnitz. Austriackie rozliczenia
Autor:Monika Muskała
Redakcja:Joanna Targoń
ISBN:978-83-65739-05-6
Seria:Linia Teatralna
Tłumaczenie:Monika Muskała
Projekt typograficzny, skład i łamanie:Małgorzata Chyc/bymouse.pl
Projekt książki:Marcin Hernas/tessera.org.pl
Projekt okładki:Przemek Czepurko
Data premiery:2016-12-22
Liczba stron:450
Wymiary:155x220 mm
Cena:40 zło

Między Placem Bohaterów a Rechnitz. Austriackie rozliczenia to książka o odkłamywaniu historii. Znalazły się w niej rozmowy z Elfriede Jelinek, Gerhardem Rothem, Peterem Turrinim i Ulrichem Seidlem, a także rozmowy o Thomasie Bernhardzie i Wernerze Schwabie. To twórcy austriaccy, którzy wkładali palec w ranę, mówiąc o tym, co wyparte i zapomniane. Również za ich sprawą austriackie społeczeństwo po kilkudziesięciu latach uśpienia zbiorowego sumienia mitem „pierwszej ofiary Hitlera”, dokonywało rewizji pamięci i przejmowało odpowiedzialność. Kulminacją narodowej histerii rozliczeniowej stała się pamiętna prapremiera ostatniej sztuki Thomasa Bernharda Plac Bohaterów (Heldenplatz). Dwadzieścia lat później Elfriede Jelinek w Rechnitz (Anioł Zagłady) opowie przejmująco o sile i bezsile przypominania.

Książka o austriackich rozliczeniach z przeszłością stwarza pretekst do dyskusji o funkcjonowaniu historii w pamięci zbiorowej również w kontekście polskich debat historycznych z ostatnich lat. Droga od amnezji do amnestii jest trudna, bo prowadzi przez bolesne przypomnienia, ale bez nich nie ma wybaczenia i ostatecznie: zapomnienia.

Integralną częścią książki jest dramat Elfriede Jelinek Rechnitz (Anioł Zagłady)w tłumaczeniu Moniki Muskały. Rechnitz to miejscowość w Burgenlandzie, gdzie pod koniec wojny dokonano masakry 200 robotników przymusowych (w większości węgierskich Żydów) podczas przyjęcia na zamku hrabiny Margit von Betthyány. Uczestniczyli w niej lokalni notable z Gestapo i SS. Grobów nigdy nie odnaleziono, winni nigdy nie zostali osądzeni. W sztuce Rechnitz (Anioł Zagłady) Jelinek oddaje głos posłańcom, którzy relacjonują tamte wydarzenia. Jednak odsłaniając kolejne fakty, zaciemniają oni, relatywizują lub podważają prawdziwość poprzednich. To sztuka o złudności przypominania historii poprzez jej zagadywanie, a także o perwersji języka debat publicznych, w których roztrząsa się moralne ekscesy, zbrodnie i ludobójstwa.

• • •

Pasjonujące jest w tej książce wyjście poza sztukę, która rozliczenie, co prawda, umożliwia, ale zarazem niesie pokusę łatwego rozgrzeszenia. W Między Placem Bohaterów a Rechnitz działa bowiem osobliwy mechanizm, w którym przypomnienie automatycznie wyzwala odruch zapominania. Autorka przenikliwie eksponuje jego działanie, pokazując jak anamneza dopomina się o amnestię, prowokującą ostateczną amnezję.

Wiele bym dał, żeby polskiego czytelnika Bernharda czy Jelinek przyłapać na gorącym uczynku bilansowania austriackich rozliczeń. Już widzę, jak kojarząc wątki i wczytując się w świetnie zaprojektowaną panoramę, co jakiś czas z ulgą konstatuje, „ach, jak dobrze, że to nie my, że to nie ja”, by za chwilę siebie samego dopytać, „czy aby na pewno?”.

Janusz Margański

• • •

Wybrane opinie:

 

Między „Placem Bohaterów” a „Rechnitz” traktuje przede wszystkim o twórcach żyjących w niezgodzie na dominujący dyskurs wypierania przeszłości i cichego poparcia dla „brunatnej fali”. Ale w publikacji Muskały mocno wybrzmiewają też wątki uniwersalne. (...) Otwarcie perspektywy jest z pewnością wartością naddaną książki, która staje się nie tylko trafną analizą trawiących Austrię bolączek, ale także ważnym głosem w dyskusji o wartościach, jakie winny przyświecać współcześnie europejskiemu uniwersum. – Katarzyna Pawlicka

 

Monika Muskała tylko pozornie opowiada o niepokornej odsłonie austriackiego teatru. Tak naprawdę w niezwykle ciekawy i kompetentny sposób rekonstruuje kulturowe uwikłania mierzenia się Austrii z pamięcią i zapomnieniem nazizmu. – Bernadetta Darska

 

Muskała bada mechanizmy ujawniania traumy, jej oswajania przez sztukę. Rozmawia z najważniejszymi twórcami, w tym między innymi z Ulrichem Seidlem, w rozmowie z którym najdobitniej ujawniają się podobieństwa między austriackimi a polskimi piwnicami, z których po otwarciu wychodzą ekstremizmy, nacjonalizmy i resentymenty, mające wspólne źródła w zaściankowym, perwersyjnym katolicyzmie. – Bartosz Sadulski
ksiazki.onet.pl 3.02.2017

• • •

Recenzje i artykuły powiązane:

• • •

Monika Muskała

Tłumaczka literatury niemieckojęzycznej, dramatopisarka. Od 1993 r. mieszka w Austrii. Tłumaczy głównie współczesnych autorów, takich jak Thomas Bernhard, Werner Schwab, Heiner Müller, ale i klasyków jak Friedrich Schiller, Frank Wedekind, Ödön von Horvath. Za przekłady wielokrotnie wyróżniana przez austriacki Urząd Kanclerski.

Czytaj dalej

• • •

Patronat medialny:

• • •

Książka wydana przy wsparciu Austriackiego Forum Kultury w Warszawie

• • •

 

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego

Projekt Petronela Sztela      Realizacja realis

Nasz serwis używa plików cookies do prawidłowego działania strony. Korzystanie z serwisu bez zmiany ustawień dla plików cookies oznacza, że będą one zapisywane w pamięci urządzenia. Ustawienia te można zmieniać w przeglądarce internetowej. Więcej informacji udostępniamy w naszej polityce prywatności.

Zgadzam się na użycie plików cookies.

EU Cookie Directive Module Information